لیست دامنه ها

 91548
 ظانّ «تصويب اولی» 
 اصول فقه

ظانّ

(مکلّفِ داراى ظنّ به موضوع يا حکم شرعى)

ظان، به شخصى اطلاق مى‌شود که در نفسش نسبت به چيزى حالت ظن پديد آمده است، و در اصول فقه به مکلفى گفته مى‌شود که از راه‌ها و ادله شرعي، به حکم يا موضوع ظن پيدا کرده است.

توضيح:

وقتى مکلفى به اجمال، متوجه مى‌شود که يک موضوع در اسلام داراى حکمى است، وظيفه دارد از حکم واقعى آن جست‌و‌جو و تحقيق نمايد، حال پس از آن، يا به حکم شرعى واقعي، قطع پيدا مى‌کند که به او " قاطع " گفته مى‌شود و قطع او برايش حجت است، و يا ظن پيدا مى‌کند که به او " ظان " اطلاق مى‌گردد، و يا در حکم واقعى دچار شک مى‌گردد که به او " شاک " مى‌گويند.

در صورت انفتاح باب علمى و حجيت ظن خاص، اگر ظن او به حکم شرعى از راه‌هاى معتبر (امارات معتبر) به دست آمده باشد، اين ظن، در حق او حجت است؛ اما اگر ظن، از راه‌هاى غير معتبر، مثل قياس، به دست آمده باشد، حکم شک را دارد و بايد به وظيفه شاک عمل نمايد.

و در صورت انسداد باب علم و علمى و حجيت ظن مطلق، هر ظنى از هر راهى براى او پديد آيد، حجت است، مگر اين که از ظنونى باشد که از تمسک به آن نهى شده است، مثل: ظن خاص حاصل از قياس.