لیست دامنه ها

 86075
 ضابطٌ ( راوي ) «تصويب اولی» 
 علوم حديث

ضابطٌ ( راوي )

(از صفات راوى)

دانشمندان علوم حديث براى ضابط که يکى از صفات راوى است تعاريف ذيل را ذکر کرده‌اند:

1- " ضابط " کسى است که ياد آورى وى بر سهوش غالب باشد، نه آن که اصلا سهو نداشته باشد. زيرا اگر مراد از " ضابط " کسى باشد، که هيچ سهو نداشته باشد وصف " ضابط " در ائمه (ع) محصور خواهد شد.

2- " ضابط " به کسى اطلاق مى‌شود که در نقل حديث اهتمام بيش ترى داشته باشد و به مجرد شنيدن حديث آن را مى‌نويسد، حفظ مى‌کند و به آن مراجعه مى‌کند و با آن مباشرت دارد گر چه کثير السهو باشد.

3- " ضابط " کسى است که حافظه اش ضعيف تر از متعارف نباشد.

4- مراد از " ضبط " شنيدن حديث به نحو شايسته و فهم معناى آن و تلاش زياد در حفظ آن تا زمان اداء آن است. برخى گفته‌اند: در حال تحمل يا اداى حديث، نبايد براى ضابط، سهو يا شکى پيش آيد.

درباره اين که آيا وصف ضابطه مفيد تعديل است؟ و حديث راوى ضابط تا چه حد معتبر است؟ اقوال ذيل مطرح شده است:

1- وصف ضابط مفيد تعديل است؛

2- حديث راوى ضابط پذيرفته است؛

3- اگر راوى متصف به " ضابط " امامى باشد حديثش به حديث حسن ملحق مى‌شود و اگر امامى بودن وى احراز نگشت حديثش به حديث قوى ملحق مى‌گردد؛

4- برخى لفظ " ضابط " را از مرتبه اول و برخى از مرتبه سوم تعديل به حساب آورده‌اند؛

5- لفظ ضابط از الفاظ مدح مطلق است و مفيد توثيق نيست زيرا با ضعيف نيز قابل جمع است؛

6- لفظ ضابط از الفاظ مدح محسوب نمى‌شود زيرا مراد از الفاظ مدح الفاظى است که موجب حجيت خبر مى‌شود و لفظ ضابط داراى اين ملاک نيست.

ضبط داراى دو تقسيم و هر تقسيم داراى دو قسم است:

أ - ضبط ظاهري:

مراد از آن ضبط معناى حديث از جهت لغت است.

ب - ضبط باطني:

مراد از آن ضبط معناى حديث از جهت تعلق حکم شرعى به آن است.

ج - ضبط صدر:

يعنى راوى احاديثى را که شنيده است به گونه‌اى در ذهن خود ثبت کند که هر زمان که بخواهد نسبت به آن‌ها حضور ذهن داشته باشد.

د - ضبط کتاب:

يعنى احاديث را از شنيدن تا زمان نقل آن‌ها به گونه‌اى بنويسد که خللى بر آن‌ها عارض نگردد.