لیست دامنه ها

 172175
 چوپان «تصويب اولی» 
 فقه

چوپان

چوپان

چوپان: شبان، گله بان.

از آن به مناسبت در بابهاى صلات، حج، اجاره، ضمان و حدود سخن گفته‏اند.

صلات: چوپانى كه براى چرانيدن گوسفندان مكانى معيّن ندارد و پيوسته در سفر است، نمازش تمام و روزه‏اش صحيح است. 1

حج: از مناسك حج، بيتوته در منى، شبهاى يازدهم و دوازدهم و براى برخى، سيزدهم ذيحجّه است. بعضى، از جمله چوپانى كه چارپايانش در شب نياز به چريدن دارند از اين حكم استثنا شده‏اند. برخى گفته‏اند: جواز ترك بيتوته براى چوپان مشروط به نبودن وى در منى هنگام مغرب است، وگرنه، بر وى نيز بيتوته واجب خواهد بود؛ ليكن در مقابل، گروهى ديگر ملاك جواز ترك بيتوته را نيازمندى چارپايان به چريدن در شب دانسته‏اند. بنابر اين، در صورت نياز، ترك بيتوته مطلقا جايز است. 2

نيز از مناسك حج، رمى جمرات) ر رمى جمره (است كه بايد در روز انجام گيرد و رمى در شب كفايت نمى‏كند، مگر براى صاحبان عذر كه چوپان از آن جمله شمرده شده است. 3

احرام بستن براى ورود به مكّه واجب است؛ ليكن كسانى مانند چوپان كه به اقتضاى كارشان دائم در ترددند، از اين حكم مستثنا هستند. 4

اجاره: چوپانى كه براى چرانيدن تعدادى مشخص از گوسفندان - مثلاً صد گوسفند موجود - اجير شده، موجر نمى‏تواند گوسفندانى ديگر يا بيشتر از تعداد موجود را براى چرانيدن به چوپان تحميل كند و در صورت تلف شدن همه يا بعض گوسفندان، عقد در صورت نخست، كلّاً و در صورت دوم نسبت به همان بعض باطل مى‏شود و مالك نمى‏تواند گوسفندانى ديگر را جايگزين آنها كند؛ چنان كه بر چوپان چرانيدن بچه‏هاى آن گوسفندان كه بعدها به دنيا مى‏آيند نيز واجب نخواهد بود؛ ليكن اگر عقد اجاره مطلق باشد، تعداد نيز مشخّص نباشد، چرانيدن آن تعداد از گوسفندان كه بر حسب متعارف يك چوپان مى‏چراند، بر اجير واجب است؛

چنان كه چرانيدن بچه گوسفندان نيز - هرچند بعد متولد شوند - بر چوپان واجب خواهد بود و در صورت تلف شدن همه يا بعض آنها، موجر مى‏تواند گوسفندانى ديگر جايگزين آنها كند. 5

ضمان: چوپان، امين به‏شمار مى‏رود. بنابر اين، ضامن گوسفندان تلف شده نيست، مگر آنكه كوتاهى كرده باشد، مانند آنكه گوسفندان را در غير مرتع تعيين شده بچراند يا بيش از حدّ متعارف آنها را بزند. 6 اگر گوسفندان به زراعت كسى خسارت وارد كنند چوپان ضامن است نه مالك. 7

حدود: از شرايط ثبوت حدّ سرقت) قطع انگشتان (آن است كه مالِ به سرقت رفته در حرز) ر حرز (باشد. در اينكه اِشراف چوپان بر گلّه و نگاه كردن به آن حرز محسوب مى‏شود يا نه، اختلاف است. 8

1. جواهر الكلام 268 /14؛ العروة الوثقى 453 /3 و 2 459. الحدائق الناضرة 303 /17؛ جواهر الكلام 13 - 12 /20؛ تحريرالوسيلة 3 454 /1. الحدائق الناضرة 308 - 307 /17؛ جواهر الكلام 4 20 /20. كشف اللثام 304 /5؛ جواهر الكلام 5 449 - 448 /18. المبسوط 251 - 250 /3؛ جواهر الفقه/ 6 136 - 135. المبسوط 7 244 /3. تحرير الوسيلة 8 193 - 192 /2. جواهر الكلام 514 - 513 /41.